EHBO bij Foto’s met Waterschade

Je moet er toch niet aan denken, waterschade aan je foto’s, maar het kan zomaar gebeuren na een extreme regenbui tegenwoordig! Tijdens de Conferentie van The Photo Managers vorige maand in San Diego, was ik onder de indruk van de lezing van Gawain Weaver “Disaster Recovery of Photographic Materials’ Aan de hand van een casus waar hij 40 dozen ‘verdronken foto’s’ ging redden vertelde hij dat snel en zorgvuldig handelen cruciaal om blijvende schade te beperken. Hoe je dat doet? Volg de stappen die ik hieronder beschrijf.

Eerste hulp bij waterschade aan je foto’s

1. Snelle actie is essentieel
   Laat natte foto’s niet in stapels liggen. Water versnelt chemische afbraak en bevordert schimmelgroei, vooral bij zilvergelatine-afdrukken* waarbij de gelatine-emulsie kan opzwellen en loslaten.
2. Voorzichtig scheiden
   Als foto’s aan elkaar of aan andere oppervlakken kleven, probeer ze dan voorzichtig van elkaar te scheiden. Gebruik indien nodig lauw water om ze los te weken, maar vermijd wrijven of trekken om verdere schade te voorkomen.
3. Drogen met zorg
   Leg de foto’s plat op absorberend, zuurvrij papier in een goed geventileerde ruimte. Vermijd direct zonlicht en warmtebronnen, aangezien hierdoor de foto’s kunnen vervormen of verkleuren.
4. Vermijd hitte en föhns
   Gebruik geen föhns of andere warmtebronnen om het droogproces te versnellen. Hoge temperaturen kunnen de emulsielaag beschadigen en leiden tot vervorming of verkleuring van de foto’s.
5. Schimmelpreventie
   Als foto’s langer dan 48 uur vochtig blijven, is er een verhoogd risico op schimmelvorming. Schimmel kan leiden tot blijvende verkleuring en verzwakking van de gelatine-emulsie, wat het beeld onherstelbaar kan beschadigen.

De diepvries als redder in nood
En wat als je op dat moment andere prioriteiten hebt? Dan is de diepvries een goede optie, zelfs een aanbevolen noodmaatregel bij waterbeschadigde foto’s. Volgens fotoconservatoren zoals Gawain Weaver is het invriezen van natte foto’s een belangrijke, doch tijdelijke conserveringsmethode. Door natte foto’s in te vriezen, stop je de schimmelgroei -schimmel begint vaak binnen 48 uur op vochtige materialen- en voorkom je verdere afbraak: de vrieskou vertraagt chemische reacties die beeldverlies veroorzaken. Je kunt dan later, wanneer de juiste middelen en tijd beschikbaar zijn, veilig ontdooien en drogen.

Wat te doen bij ernstige schade?
Als foto’s ernstige schade hebben opgelopen, zoals loslatende emulsielagen of schimmelvorming, is het raadzaam om contact op te nemen met een professionele fotoconservator. Zo’n deskundige beschikt over de expertise en apparatuur om verdere schade te minimaliseren en, indien mogelijk, de foto’s te restaureren.

Preventieve maatregelen
En wij zouden de FON niet zijn, als we jullie niet ook attenderen op het nemen van preventieve maatregelen. Hier volgt een aantal aanbevelingen
– Digitaliseer je foto’s: Maak digitale kopieën van je waardevolle foto’s. Zo behoud je de herinneringen, zelfs als de fysieke exemplaren beschadigd raken. Zorg dan vervolgens wel voor een goede back-up volgens de 3-2-1 methode van de TPM; zie een eerder blog
– Opslag op een veilige locatie: Bewaar foto’s op een droge, koele en goed geventileerde plaats. Eigenlijk in ruimtes waar je zelf leeft en dat is ook omdat je er dan meer van kunt genieten.
Echter als het ruimtes zijn waar water sprinklers zijn, dan de foto’s niet in kartonnen dozen bewaren.
 – Gebruik geschikte opbergmaterialen: Gebruik bij voorkeur zuurvrije dozen en hoezen om je foto’s te beschermen tegen vocht en andere schadelijke invloeden.

In deze casus is de waterschade ontstaan door een -al maanden- lekkende leiding in de kelder.

Conclusie
Door snel en zorgvuldig te handelen bij waterschade kun je de kans op blijvende schade aan je dierbare foto’s aanzienlijk verkleinen. En de diepvries is een slimme, veilige tussenoplossing als directe droging niet mogelijk is; het kan letterlijk het verschil maken tussen verlies en herstel van je dierbare foto’s. Ik ga er voor het gemak maar even vanuit dat de stroomvoorziening nog intact is 

En wees creatief in geval van nood. Zoals je op de foto kunt zien, wordt er gebruik gemaakt van hardboardplaten en koffiebekers; in verband met de stevigheid neem je 3 koffiebekers i.p.v. 1, aldus Gawain, en’ Always the emulsion side up!’, dus de afbeelding naar boven tijdens het drogen.